Tháp Bà Ponagar

Tháp Bà Ponagar (còn gọi là Yang Po Inư Nagar) tọa lạc trên đỉnh đồi Cù Lao cao khoảng 10 mét so với mực nước biển, nằm ngay bên bờ bắc cửa sông Cái tại đường 2 Tháng 4, phường Vĩnh Phước, cách trung tâm quảng trường Nha Trang chỉ hơn 2 km. Đây là quần thể kiến trúc đền tháp Chăm Pa cổ kính lớn và nguyên vẹn bậc nhất còn lưu giữ được tại khu vực miền Trung Việt Nam, được xây dựng từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIII.

Quần thể di tích được chia thành hai tầng rõ rệt: Tầng dưới là di tích cổng tháp và khu Tiền đình (Mandapa) với 10 hàng cột lớn bằng gạch nung bát giác từng là nơi chuẩn bị lễ vật và múa hát dâng thần; Tầng trên là khu đền tháp chính gồm 4 ngôi tháp cổ (Tháp Chính Ponagar cao 23 mét, Tháp Nam, Tháp Đông Nam và Tháp Tây Bắc). Điều làm giới khảo cổ học kinh ngạc là toàn bộ các viên gạch nung xây tháp được xếp khít vào nhau hoàn toàn không lộ mạch vữa mà vẫn bền vững qua hơn một thiên niên kỷ.

Bên trong lòng Tháp Chính là pho tượng nữ thần Thiên Y A Na (Po Ina Nagar – Mẹ Xứ Sở của người Chăm và cư dân vùng Duyên hải Nam Trung Bộ) được tạc bằng đá hoa cương đen uy nghi ngồi trên bệ đá hình đài sen. Hằng năm từ ngày 20 đến 23 tháng 3 âm lịch, Lễ hội Tháp Bà Ponagar diễn ra vô cùng trang trọng và được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trong năm 2026, khu di tích Tháp Bà Ponagar mở cửa đón khách từ 06:00 sáng đến 17:30 chiều mỗi ngày với mức giá vé tham quan chỉ 30.000 VNĐ/người lớn (miễn phí cho trẻ em dưới 1,2m). Vào các khung giờ buổi sáng (09:00 – 11:00) và buổi chiều (14:30 – 16:30), dưới chân tháp thường xuyên có đội nghệ nhân người Chăm biểu diễn múa đội lu và thổi kèn Saranai truyền thống.

Lưu ý quan trọng khi tham quan: Ban quản lý di tích quy định du khách muốn bước vào bên trong lòng các ngôi tháp để dâng hương cầu bình an phải mặc trang phục kín đáo dài qua đầu gối. Nếu mặc quần short hoặc váy ngắn để chụp ảnh bên ngoài sân gạch, bạn có thể mượn áo choàng lam miễn phí tại quầy hỗ trợ ngay dưới chân cầu thang dẫn lên tầng tháp chính.